زمينه و هدف: غده هيپوفيز دارای سه لوب قدامی، ميانی و خلفی میباشد که لوب قدامی و ميانی را با هم آدنوهيپوفيز مینامند. آدنوهيپوفيز از اپيتليوم سقف دهان اوليه با تشکيل بنبست راتکه ايجاد میگردد و لوب خلفی با تشکيل اينفانديبولوم از کف ديانسفالون منشأ میگيرد. مطالعه حاضر با هدف تعيين مراحل تکاملی و سير تمايزات غده هيپوفيز و نيز يافتن فيکساتيو برتر در هنگام مطالعه مراحل تکاملی اين غده انجام شد تا در مطالعات پيشرفتهتر مورد استفاده قرارگيرد.
روش بررسی: در اين مطالعه تجربی، به منظور بررسی مراحل تکاملی غده هيپوفيز، جنينهای رت از روز دهم تا روز بيستم در فيکساتيوهای نرمالين، کارنوی، بوئن و B4G فيکس و سپس در پارافين قالب گيری شدند و برشهايی با ضخامت 5 ميکرومتر به صورت سريال از آنها تهيه گرديد. سپس اين برشها به روش متداول در آزمايشگاه بافتشناسی با هماتوکسيلين و ائوزين (H&E) رنگآميزی شدند و سپس به کمک ميکروسکوپ نوری چند نفره Olympus-AH2 مورد مطالعه و تصويربرداری قرارگرفتند.
يافتهها: تکامل آدنوهيپوفيز که با تشکيل بنبست راتکه شروع میگردد، از روز دهم قابل مشاهده بود و تغييرات مورفولوژيکی آن نيز با الگوی زمانی مشخص تا روز بيستم ادامه يافت. از ابتدای تشکيل بنبست راتکه تا روز هفدهم، همه سلولهای تشکيلدهنده اين بنبست نسبت به هماتوکسيلين واکنش نشان دادند. از روز هجدهم واکنش برخی از سلولها نسبت به ائوزين آغاز شد. پس از آن با ادامه تکامل بر شدت واکنش اين سلولها نسبت به ائوزين افزوده گرديد؛ همچنين شروع تکامل هيپوفيز خلفی با تشکيل اينفانديبولوم از کف ديانسفالون در روز دهم قابل مشاهده بود. از طرفی نمونههايی که در کارنوی فيکس شده بودند، نتايج بهتری را نشان دادند.
نتيجهگيری: مروری عملی بر تغييرات بنبست راتکه و سير تمايزات سلولی آن با استفاده از اين رنگآميزی میتواند در تعيين مراحل تکاملی و انتخاب نوع فيکساتيو بهتر به هنگام استفاده از تکنيکها و پروژههای پيشرفتهتر مورد استفاده قرار گيرد.
ابراهيم زاده بيدسکان عليرضا، ا نيکروش محمدرض، حسنزاده طاهری محمد مهدی، بررسی تکامل غده هيپوفيز رت و مقايسه اثر چند فيکساتيو در آمادهسازی بافتهای آن مجله علمي پژوهشي افق دانش، 1384; 11 (2) :12-16