* فلوشيپ و استاديار گروه چشمپزشكي دانشكده علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني سبزوار - سبزوار- دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی سبزوار dreshirzad@yahoo.com
زمينه و هدف: رنگ چشم منشأ ژنتيکی دارد و توسط تجمع و توزيع دو رنگدانه ملانين و ليپوکروم در عنبيه مشخص میشود. وجود مقداری رنگدانه در عنبيه باعث رنگ آبی چشمها میشود که با افزايش ميزان پيگمان عنبيه، چشمها به رنگ سبز، ميشی (Hazel) و قهوهای مشاهده میشوند. اگر چه در حالت معمول، دامنه نسبت Cup/Disk (C/D) میتواند بين 0-8/0 متغير باشد اما معمولاً در حالت نرمال سر عصب بينايی، نسبت C/D کمتر از 3/0 است. مطالعه حاضر با هدف بررسی رابطه عنبيه و پيگمانتاسيون حاشيه مردمک با اندازه کاپ در افراد بدون بيماری چشمی اوليه و ثانويه انجام شد.
روش بررسی: در اين مطالعه توصيفی- تحليلی زنان مراجعهکننده به کلينيک چشمپزشکی سبزوار مورد بررسی قرار گرفتند. بيماران پس از معاينه با اسليتلامپ از نظر رنگ عنبيه (چشم) به سه شکل قهوهای تيره، متوسط (سبزه) و کمرنگ (آبی) تقسيم شدند و از نظر پيگمانتاسيون حاشيه مردمک نيز به طور کيفی به يک رديف، دو رديف، سه رديف, چندرديف و بدون پيگمانتاسيون حاشيه مردمک تقسيم شدند. در فندوسکوپی با افتالموسکوپ مستقيم نسبت C/D به صورت کيفی تخمين زده شد. يافتههای مشاهده و معاينه پس از ثبت با استفاده از نرمافزار SPSS و آزمون Chi-Square و آزمون دقيق Fisher مورد تجزيه و تحليل آماری قرار گرفتند.
يافتهها: در مجموع 227 نفر مورد بررسی قرار گرفتند که ميانگين و انحراف معيار کاپ چشم راست و چپ آنها به ترتيب 1178/0±1617/0 و 1197/0±1648/0 بود. دامنه کاپ بين 0-5/0 بود؛ اما بيشترين فراوانی کاپ در چشم راست و چپ به ترتيب مربوط به کاپ 2/0 و 1/0 و کمترين فراوانی در هر دو چشم مربوط به کاپ 5/0 بود. بيشترين رنگ عنبيه مربوط به قهوهای تيره (9/55%) و بيشترين پيگمانتاسيون حاشيه مردمک (47%) مربوط به دو رديف بود. از نظر آسيمتری کاپ در دو چشم 5/4% آسيمتری مشاهده گرديد که به تفکيک برای کاپ صفر، 1/0 و 2/0 هر کدام 9/0% و در مورد کاپ 3/0 و 4/0 به ترتيب 5/0% و 3/1% بود؛ در مورد کاپ 5/0 آسيمتری مشاهده نگرديد. در بررسی رابطه ميانگين کاپ چشم راست و چپ با رنگ عنبيه و پيگمانتاسيون حاشيه مردمک از نظر آماری رابطه معنیداری حاصل نگرديد؛ اما در بررسی رابطه کاپ صفر چشم راست با رنگ آبی 041/0P= به دست آمد ولی در چشم چپ اختلاف معنیداری مشاهده نگرديد؛ رابطه کاپ 1/0، 4/0 و 5/0 در چشم راست با رنگ چشم از نظر آماری معنیدار بود (004/0=P برای رنگ آبی) (038/0=P و 035/0=P برای رنگ قهوهای متوسط «سبزه»). از نظر بررسی رابطه کاپ با پيگمانتاسيون حاشيه مردمک در چشم راست بين کاپ 1/0 و سهرديف مقدار 048/0P= و برای کاپ 2/0 برای حالت دو رديف 020/0P= و برای حالت بدون پيگمان حاشيه مردمک 036/0P= حاصل گرديد؛ .اما در چشم چپ در بررسی رابطه کاپ 1/0 و پيگمانتاسيون حاشيه مردمک برای حالت دو رديف 024/0P= و سه رديف 03/0P= به دست آمد و برای کاپ 2/0 برای حالت دو رديف 018/0P= و سه رديف 024/0P= و بدون پيگمان حاشيه مردمک 031/0P= به دست آمد.
نتيجهگيری: با توجه به اين که در بررسی رابطه کلی ميانگين کاپ و رنگ چشم و پيگمانتاسيون حاشيه مردمک رابطه معنیداری مشاهده نگرديد ولی در مورد بعضی از انواع کاپ و رنگ چشم و پيگمانتاسيون حاشيه مردمک اختلاف معنیداری وجود داشت، اين مسأله نيازمند بررسی و مطالعه بيشتری است تا از اين طريق بتوان با مشاهده برخی از شاخصها در مورد برخی از روابط پيشبينی علمی به عمل آورد.
![[English Abstract]](templates/tmpl_ofogh/images/en.gif)
