* عضو هيأت علمي گروه آموزشي فيزيولوژي و بيولوژي، دانشكده پيراپزشكي، دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي - تهران- ميدان قدس- خيابان دربند- دانشکده پيراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهيد بهشتی- گروه آموزشی فيزيولوژی و بيولوژی- کد پستی: 4618-19395 ma.eslami@yhoo.com
زمينه و هدف: گيرندههای اسيدآمينههای تحريکی (Excitatory Amino Acids: EAAs) دارای اعمال گستردهای میباشند که يکی از اثرات احتمالی آنها در درد میباشد؛ اگرچه در مورد نقش اين اسيد آمينهها (يعنی N- متيل D- آسپارتيک اسيد يا N- methyl D-aspartic Acid (NMDA) بر درد حاد و مزمن نتايج متفاوتی گزارش شده است ولی بيشتر مشاهدات بر اين امر دلالت دارند که گيرنده NMDA در پيشرفت و افزايش درد به دنبال آسيب عصبی و بافتی نقش اساسی دارد. مطالعه حاضر با هدف بررسی اثر مقادير مختلف MK-801 (آنتاگونيست غير رقابتی گيرنده NMDA) بر درد حاد و مزمن در موش صحرايی انجام شد.
روش بررسی: در اين مطالعه تجربی، از فرمالين به عنوان يک محرک شيميايی که تزريق زير پوستی آن درد دو مرحلهای حاد و مزمن را ايجاد میکند، استفاده شد؛ به منظور بررسی تأثير MK-801 بر درد حاصل از اين ماده، از موشهای صحرايی نر به وزن 250-300 گرم و در هر گروه 6 موش استفاده شد. 20 دقيقه قبــل از انجام آزمايش فرماليـــن، غلظتهای مختلــف MK-801 (mg/kg 45/0 و 3/0، 15/0، 1/0 و 075/0) به طريق داخل صفاقی به موشها تزريق شد (گروه مورد)؛ به نمونههای گروه شاهد سالين 9/0% تزريق گرديد؛ سپس عکسالعمل نسبت به درد ناشی از فرمالين، از رتبه 0-3 ثبت شد. اطلاعات به دستآمده با استفاده از آزمونهای آماری ANOVA و Tukey مورد تحليل قرار گرفتند.
يافتهها: MK-801 در مقدار بالاتر از mg/kg3/0 درد حاصل از فرمالين را در مرحله اول (001/0P<) و در مقادير بالاتر از mg/kg1/0 در مرحله دوم تسکين داد (05/0P<) و با مقدار mg/kg45/0 اثر بيشتری نشان داد (001/0P<) اين مقدار با ساير مقادير MK-801 نيز اختلاف معنیداری داشت (05/0P<). در اين غلظت افزايش حرکات نيز مشاهده گرديد.
ننتيجهگيری: اين تحقيق نشان داد که MK-801 موجب کاهش درد حاد و مزمن میشود؛ بنابراين گيرنده NMDA در روند درد نقش اساسی دارد.