زمينه و هدف: سورفاکتانتها يا عوامل فعال سطحی در واقع مواد شيميايی آلی هستند که با تجمع در سطح مشترک گاز- مايع يا جامد- مايع، خصوصيات آب را تغيير میدهند و با کاهش کشش سطحی آب، عمل پاککنندگی را تسريع میکنند. سورفاکتانتها در واقع اصلیترين و مهمترين مواد شيميايی در دترجنتها هستند که تقريباً 5-30% وزن دترجنتها را تشکيل میدهند. با تخليه مستقيم فاضلاب خام يا پسابهای تصفيهشده، دترجنتها به محيط وارد میشوند و با ايجاد آلودگی در منابع آب، کيفيت آنها را کاهش میدهند و هزينهها را بالا میبرند. مطالعه حاضر با توجه به حد مجاز تخليه دترجنتها بر اساس استانداردهای تخليه پساب برای آبهای سطحی و آبهای زيرزمينی و همچنين مورد استفاده در کشاورزی کنترل کارايی تصفيهخانه فاضلاب شهرک قدس انجام شد.
روش بررسی: در اين مطالعه تجربی نمونهبرداری از فاضلاب خام و همچنين پساب تصفيهخانه فاضلاب شهرک قدس در شش هفته و هر هفته شش نمونه انجام شد. مقدار سورفاکتانتهای آنيونی با روش MBAS (Methylene Blue Active Substances) مشخص و با استانداردها مقايسه گرديد.
يافتهها: بر اساس يافتههای پژوهش مقدار دترجنتها در فاضلاب خام ورودی به تصفيهخانه فاضلاب شهرک قدس در محدوده 23/1 تا 23/5 ميليگرم در ليتر و در پساب تصفيه 093/0 تا 263/0 ميليگرم در ليتر به دست آمد. راندمان حذف در اين تصفيهخانه حدود 93% بود.
نتيجهگيری: با توجه به نتايج اين بررسی و مقايسه راندمان حذف بالای دترجنت از فاضلاب و با دستيابی به استاندارد تخليه فاضلاب به محيط زيست مشاهده میشود که مقادير دترجنت در پساب خروجی کمتر از استاندارد تخليه به آبهای سطحی و زيرزمينی میباشد، بنابراين به تصفيه پيشرفته نياز نخواهد بود.