زمينه و هدف: کمبود آهن و کمخونی ناشی از فقر آهن يکی از مهمترين مشکلات تغذيهای و بهداشت عمومی در جهان به شمار میرود. براساس برآورد سازمان جهانی بهداشت، درحدود دو ميليارد نفر از مردم جهان به کمخونی مبتلا میباشند. نوجوانان و بخصوص دختران از جمله گروههای آسيبپذير و در معرض خطر کمخونی میباشند. پيامدهای زيانبار کمخونی فقر آهن از جمله کاهش ضريب هوشی، کاهش قدرت يادگيری، اختلال در رشد جسمی و در نهايت کاهش توانمنديهای ذهنی و جسمی، روند توسعه کشورها را به خطر انداخته است. مطالعه حاضر در همين راستا و با هدف تعيين اثر آموزش تغذيه مناسب و آهنياری هفتگی بر ميزان يادگيری دانشآموزان دختر دبيرستانی شهر گناباد انجام شد.
روش بررسی: اين مطالعه تجربی در سال 1382 انجام شد؛ نمونهگيری در 10 دبيرستان به طور خوشهای از نقاط مختلف شهرستان انتخاب گرديد؛ نمونهها به طور تصادفی از بين پايههای اول تا سوم به تعداد 385 نفر انتخاب و به دو گروه مورد و شاهد تقسيم شدند. به افراد گروه مورد آموزشهای لازم در مورد تغذيه مناسب و غذاهای حاوی آهن داده شد؛ همچنين به همه آنها هر هفته در يک روز خاص يک عدد قرص فروس سولفات 150 ميليگرمی به مدت شانزده هفته داده شد. اطلاعات فردی (دموگرافيک) و آزمون استاندارد سرعت و دقت يادگيری با استفاده از پرسشنامه از هر دو گروه در ابتدا و انتهای دوره پژوهش (به فاصله هجده هفته) جمعآوری گرديد؛ به منظور تحليل دادهها از آزمونهای آماری Chi-Square، t مستقل و t زوج، استفاده شد.
يافتهها: در ابتدای پژوهش هيچگونه ارتباط معنیداری بين اطلاعات فردی و نمره يادگيری دانشآموزان وجود نداشت (05/0P>)؛ اما سطح يادگيری در پايان مطالعه نسبت به ابتدای مطالعه و پژوهش در هر دو گروه افزايش داشت و اين رقم در گروه مورد، بيشتر از گروه شاهد بود؛ همچنين ارتباط بين آهنياری و آموزش تغذيه مناسب و ميانگين نمره کل نشان داد که ميانگين نمره در گروه شاهد از 89/43 به 8/69 و در گروه مورد از 80/44 به 4/72 افزايش داشته است.
نتيجهگيری: يافتههای اين تحقيق نشانگر افزايش ميانگين نمره در هر دو گروه مورد مطالعه بود؛ اما در گروه مورد افزايش بيشتری وجود داشت؛ بدين معنی که آهنياری شانزده هفتهای بر افزايش ميانگين نمره يادگيری (سرعت و دقت) تأثير مثبت داشته است.
![[English Abstract]](templates/tmpl_ofogh/images/en.gif)
